15 Nisan 2023 Cumartesi

İnsan Genom Projesi biyolojide nasıl devrim yarattı?

Yirmi yıl sonra, bu alan tanınmayacak kadar değişti.


Büyük güzeldir. İkinci Dünya Savaşı sonrası bilimin mesajı buydu. Model, ilk atom bombalarını yapmak için Manhattan Projesi idi. Düşmanlıklar sona erdiğinde, maddeyi gittikçe daha küçük ölçeklerde incelemek için daha büyük parçacık hızlandırıcıları ve bu incelemeyi hayal edilebilecek en büyük ölçeklerde yapmak için daha büyük teleskoplarla devam etti. Ve elbette, 1960'ların ortalarında doruk noktasına ulaştığında Amerika'nın federal bütçesinin %4'ünden fazlasını emen uzay yarışı vardı. Apollo'nun Ay'a inişinin ardından, uzay mekiği ve Uluslararası Uzay İstasyonu'nun yanı sıra güneş sisteminin en ücra köşelerini keşfetmeye yönelik mürettebatsız görevler programı da ortaya çıktı.

14 Nisan 2023 Cuma

Korelasyon ve Nedensellik: Aralarındaki Farklar Nelerdir?



İstatistik ve veri biliminde korelasyon ve nedensellik terimleri ile sık sık karşılaşırız. Gerçi korelasyondan nedenselliğe kıyasla daha sık bahsedilir. Bununla birlikte, anlamları genellikle iki değişkenin nasıl ilişkili olduğu ile ilişkilidir.

Bununla birlikte, korelasyon ve nedensellik, tanımlarına göre duran iki farklı terimdir. İç içe geçmiş ve birlikte kullanılabilen iki farklı kavramdır, ancak yine de farklılıkları bilmemiz gerekir.

Peki, korelasyon ve nedensellik nedir? Ayrıca, aralarındaki farklar ve yararlılıkları nelerdir? Şimdi bu kavramları biraz inceleyelim.

13 Nisan 2023 Perşembe

Noam Chomsky, Entelektüellerin Sorumluluğu

Gözümüzün önünde olup bitenleri çoğu zaman göremediğimiz için, biraz uzaktaki bir şeyin tamamen görünmez olması belki de çok şaşırtıcı değildir. Öğretici bir örneğe daha yeni tanık olduk: Başkan Obama'nın 11 Eylül terör vahşetinin baş şüphelisi Usame bin Ladin'e yönelik planlı bir suikastı gerçekleştirmek üzere 1 Mayıs'ta 79 komandoyu Pakistan'a göndermesi. Operasyonun hedefi olan silahsız ve korumasız kişi kolayca yakalanabilecekken, basitçe öldürüldü ve cesedi otopsi yapılmadan denize atıldı. Bu eylem liberal basında "adil ve gerekli" olarak değerlendirildi. Nazi suçlularının durumunda olduğu gibi herhangi bir yargılama yapılmayacaktır; bu gerçek, operasyonu onaylayan ancak prosedüre itiraz eden yurtdışındaki hukuk otoritelerinin de gözünden kaçmamıştır. Elaine Scarry'nin hatırlattığı üzere, uluslararası hukukta suikastın yasaklanması, 1863'te suikast çağrısını "uluslararası kanunsuzluk" olarak kınayan Abraham Lincoln'ün, "medeni ulusların" "dehşetle" izlediği ve "en sert misillemeyi" hak eden bir "rezalet" olarak uygulamanın güçlü bir şekilde kınanmasına kadar uzanmaktadır.

12 Nisan 2023 Çarşamba

Palantir'in Uzun Covid'in Gizemlerini Deşifre Etme Planı

Teknoloji devi, araştırmacıların ve klinisyenlerin kalıcı semptomları olan kişiler tarafından üretilen büyük miktarda veriyi deşifre etmelerine yardımcı oluyor.

En az 65 milyon kişi, bazı hastalarda ilk enfeksiyondan sonra 12 haftadan fazla devam eden gizemli semptomlar kokteyli olan uzun Covid'den muzdarip olmaya devam ediyor. Araştırmacılar hala bu hastalığı anlamak için çalışıyorlar, ancak şu ana kadar yavaş ilerleme kaydedildi. 

Büyük veriyi analiz etme konusunda uzmanlaşmış Palantir'de sağlık, araştırma ve yapay zeka direktörü olan Indra Joshi, uzun Covid'in sadece tıbbi bir sorun olmadığını, aynı zamanda bir veri sorunu olduğunu söylüyor.

11 Nisan 2023 Salı

DeepMind ve Google, Yapay zekayı kontrol etme savaşı


Demis Hassabis dünyanın en güçlü yapay zekasını oluşturmak için bir şirket kurdu. Sonra Google onu satın aldı. Hal Hodson sorumluların kim olduğunu soruyor

Ağustos 2010'da bir öğleden sonra, San Francisco Körfezi'nin kenarında yer alan bir konferans salonunda, Demis Hassabis adında 34 yaşında bir Londralı sahneye çıktı. Sinirlerini kontrol etmeye çalışan bir adamın kasıtlı yürüyüşüyle kürsüye doğru yürüdü, dudaklarını kısa bir gülümsemeyle büzdü ve konuşmaya başladı: "Bugün bina yapımına yönelik farklı yaklaşımlardan bahsedeceğim..." Sanki çok önemli bir arzusunu yüksek sesle dile getirdiğini yeni fark etmiş gibi durakladı. Ve sonra söyledi: "YGZ".

10 Nisan 2023 Pazartesi

DNA Mahremiyeti, Kalıtsal Hastalıklarınızla Başetmek için DNA'nızı Vermeli Misiniz?


Harvard'lı bilim adamı yaklaşan 'genomik çağın' müjdecisi mi yoksa tehlikeli bir başına buyruk mu? KAYNAK: Tony Luong

Çevrimiçi bir arkadaşlık uygulamasının sizi sadece yaş, boy ve şarap tercihlerinize uyan potansiyel partnerlerle değil, aynı zamanda genetik olarak uyumlu olduğunuz kişilerle de eşleştirdiği bir gelecek hayal edin. Fiziksel kimyanızın uyuşma olasılığı yüksek olan kişilerle değil - yanak çubuğuna dayanarak* bu konuda şüpheli iddialarda bulunan uygulamalar zaten mevcut - ama çocuklarınıza yıkıcı bir genetik hastalık geçirmeyeceğiniz kişilerle.

*23andme isimli uygulama kulak temizleme çubuğuna benzer bir çubukla sizden epitel hücre örneklerini sürüntü ile alıp DNA'nızı tahlil ediyor. Bu tahlil sayesinde atalarınızın göç yollarından tutun da potansiyel hastalık yatkınlıklarınıza kadar birçok konuda DNA'nıza dayanarak bilgiler sunuyor. Güvenilirliği tartışma konusu olsa bile, benzerleri içinde en çok öne çıkan ve en popüler olan uygulama bu.

9 Nisan 2023 Pazar

Veri dururken demokrasiye kimin ihtiyacı var?

Çin'in veri, yapay zeka ve internet gözetimini kullanarak nasıl yönetiyor

1955 yılında bilim kurgu yazarı Isaac Asimov, tüm nüfusu temsil etmek üzere seçilen tek bir vatandaşın Multivac adlı bir bilgisayar tarafından oluşturulan sorulara yanıt verdiği bir "elektronik demokrasi" deneyi hakkında kısa bir öykü yayınladı. Makine bu verileri alıyor ve hiçbir zaman gerçekleşmesi gerekmeyen bir seçimin sonuçlarını hesaplıyordu. Asimov'un hikayesi Bloomington, Indiana'da geçiyordu, ancak bugün Multivac'ın bir benzeri Çin'de inşa ediliyor.

Philadelphia'daki Villanova Üniversitesi'nde siyaset bilimci ve Çin uzmanı olan Deborah Seligsohn, her otoriter rejim için "merkezin alt kademelerde ve toplum genelinde neler olup bittiğini anlaması gibi temel bir sorun vardır" diyor. Kamusal tartışmaya, sivil aktivizme ve seçim geri bildirimlerine izin vermezseniz, gezegendeki her beş kişiden birine ev sahipliği yapan, giderek karmaşıklaşan bir ekonomiye ve topluma sahip bir ülkeyi nasıl etkili bir şekilde yönetebilirsiniz? Gerçekten karar vermek için yeterli bilgiyi nasıl toplarsınız? Ve vatandaşlarını katılıma davet etmeyen bir hükümet, her kapının önüne polis koymadan nasıl güven yaratır ve halkın davranışlarını şekillendirir?